VẬT LIỆU TỰ NHIÊN TRONG THỜI TRANG KHÔNG SINH RA ĐỂ LÀM HÀI LÒNG MỌI KỲ VỌNG

Vài năm nay, vật liệu tự nhiên rất được chú ý. Nó là tâm điểm của thời trang bền vững. Nhiều người xem đây là giải pháp toàn năng. Chúng được kỳ vọng bảo vệ môi trường và sức khỏe. Hình ảnh thương hiệu cũng được nâng cao.

Tuy nhiên, vật liệu tự nhiên không sinh ra để làm hài lòng mọi kỳ vọng phi thực tế. Nhóm chất liệu này đang bị gán quá nhiều vai trò. Người ta gọi chúng là “thân thiện tuyệt đối” hay “bền vững toàn diện”. Thậm chí coi là sự thay thế hoàn hảo cho sợi tổng hợp. Điều này vô tình tạo ra những hiểu lầm phổ biến. Hậu quả là những quyết định sai lầm dễ xảy ra. Chúng ảnh hưởng đến cả sản xuất lẫn tiêu dùng.

Hiểu đúng: Bản chất vật liệu tự nhiên trong thời trang là gì?

Vật liệu tự nhiên ứng dụng trong ngành dệt may thường bao gồm ba nhóm chính:

• Sợi có nguồn gốc thực vật (như cotton, linen, xơ sợi dứa, sợi gai).

• Sợi có nguồn gốc động vật (như len, tơ tằm).

• Vật liệu sinh học thế hệ mới từ phụ phẩm nông nghiệp.

Điểm chung của nhóm vật liệu này là nguồn gốc tái tạo. Tuy nhiên, Textile Exchange có góc nhìn khác. Nguồn gốc tái tạo không có nghĩa là luôn thân thiện với môi trường. Chúng không tự động phù hợp với mọi ứng dụng. Hiệu suất kỹ thuật cũng không phải lúc nào cũng vượt trội. Cần đánh giá vật liệu theo toàn bộ vòng đời (LCA). Không nên chỉ nhìn vào nguồn gốc ban đầu.

Vì sao vật liệu tự nhiên trong thời trang không thể đáp ứng mọi kỳ vọng?

Giới hạn vật lý và sinh học vốn có

Mỗi loại sợi tự nhiên có đặc tính cơ lý riêng. Đó có thể là độ bền kéo hoặc khả năng chịu mài mòn. Độ ổn định kích thước và chống nhăn cũng khác nhau. So với vật liệu tổng hợp từ dầu mỏ, các loại vật liệu tự nhiên trong thời trang thường:

• Kém ổn định hơn dưới tác động của ngoại lực.

• Nhạy cảm hơn với điều kiện nhiệt độ và độ ẩm môi trường.

• Khó kiểm soát độ đồng đều tuyệt đối giữa các lô hàng dệt.

Đây không hẳn là khuyết điểm kỹ thuật. Chúng là bản chất nguyên bản của vật liệu sống. Người sản xuất cần thấu hiểu điều này.

Không phải mọi quy trình xử lý chuỗi cung ứng đều “xanh”

Nhiều thương hiệu đang có một hiểu lầm phổ biến. Họ nghĩ dùng vật liệu tự nhiên là chắc chắn bền vững. Thực tế lại khác, báo cáo OECD chỉ ra vai trò của quản lý chuỗi cung ứng. Nó quyết định tác động môi trường của vật liệu:

• Canh tác thô có thể tốn rất nhiều nước ngọt.

• Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật cũng rất phổ biến.

• Quy trình tách sợi và nhuộm màu cần được kiểm soát.

• Nếu không, hóa chất nặng sẽ gây ô nhiễm nước thải.

• Vận chuyển nguyên liệu thô qua nhiều quốc gia làm tăng đáng kể dấu chân carbon.

Sự không tương thích trong các ứng dụng kỹ thuật cao

Một số phân khúc yêu cầu kỹ thuật rất cao. Ví dụ như đồ bảo hộ thể thao chuyên dụng hay sản phẩm dùng ngoài trời khắc nghiệt. Việc “ép” dùng vật liệu tự nhiên ở đây là sai lầm. Nó làm giảm hiệu suất và gây lãng phí tài nguyên. Chi phí vận hành cũng bị tăng lên.

Vật liệu tự nhiên dưới góc nhìn tiêu chuẩn ESG dệt may

Doanh nghiệp cần hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn. Để làm vậy, phải đánh giá vật liệu theo bộ khung ESG:

• Environmental (Môi trường): Vật liệu tự nhiên dễ phân hủy sinh học. Nhưng nó chỉ thực sự “xanh” khi xả thải được kiểm soát. Việc tạo vải mộc phải tiết kiệm năng lượng và hạn chế hóa chất.

• Social (Xã hội): Quy trình canh tác gắn liền với sinh kế nông dân. Điều kiện lao động cần được đảm bảo. Từ đó mang lại tác động tích cực cho cộng đồng địa phương.

• Governance (Quản trị): Yêu cầu tính minh bạch tuyệt đối, phải truy xuất được nguồn gốc nguyên liệu. Tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng từ nông trường đến nhà máy phải rõ ràng.

Khung ESG cho thấy một sự thật. Dùng vật liệu tự nhiên chỉ là bước khởi đầu. Quản trị chuỗi cung ứng mới là lời giải hoàn chỉnh.

Cách tiếp cận đúng để tối ưu hóa vật liệu tự nhiên

Ellen MacArthur Foundation đã đưa ra một khuyến nghị. Tư duy bền vững nên dựa trên ứng dụng thực tế. Đừng cố tìm kiếm một loại vật liệu “toàn năng”.

Đặt vật liệu vào đúng vai trò kỹ thuật

Nên xem sợi tự nhiên là một mắt xích chiến lược. Thay vì chạy theo xu hướng, hãy ưu tiên ứng dụng phù hợp. Ví dụ, quần áo cần thoáng mát thì nên chọn sợi tự nhiên. Chúng cực kỳ an toàn cho da. Ngược lại, đồ cần độ co giãn thì phải phối trộn. Việc mix cotton hoặc spandex là cần thiết.

Khám phá thêm: VÌ SAO SỢI DỨA ÍT KHI ĐƯỢC DÙNG 100% MÀ THƯỜNG PHẢI PHA TRỘN?

Truyền thông trung thực, đẩy lùi rủi ro Greenwashing.

Báo cáo từ McKinsey & Company đã khẳng định. Truyền thông trung thực đang là lợi thế cạnh tranh thực sự. Người mua B2C và đối tác B2B ngày càng thông thái. Họ rất hoài nghi với tuyên bố “100% bền vững”. Thương hiệu cần minh bạch cả ưu điểm và giới hạn. Điều này giúp xây dựng niềm tin vững chắc. Nó cũng đẩy lùi rủi ro “tẩy xanh”.

Góc nhìn thực chiến cho doanh nghiệp B2B và người tiêu dùng B2C

• Với khách hàng B2B: Vật liệu phải được chứng thực bằng hiệu suất. Nguồn cung quy mô lớn cần sự ổn định. Khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế là bắt buộc.

• Với người tiêu dùng B2C: Cần hiểu đúng giới hạn vật liệu. Nó giúp hình thành thói quen mua sắm có trách nhiệm. Tránh kỳ vọng phi thực tế và trân trọng vòng đời sản phẩm.

Kết luận: Bền vững bắt đầu từ việc hiểu đúng giới hạn

Tóm lại, vật liệu tự nhiên không phải phép màu. Chúng không sinh ra để thỏa mãn mọi kỳ vọng. Chúng giúp giảm thiểu tác động tiêu cực tới môi trường. Nhưng điều kiện là phải dùng đúng cách, đúng vị trí. Bền vững không đến từ việc lý tưởng hóa vật liệu. Nó bắt nguồn từ những quyết định tỉnh táo. Mọi thứ phải dựa trên dữ liệu và sự minh bạch.

Về ECOSOI – Giải pháp xanh từ chuỗi cung ứng minh bạch

ECOSOI là nhà cung ứng sợi dứa lớn nhất Việt Nam. Chúng tôi hướng tới các vật liệu bền vững công nghiệp [Danh mục sản phẩm sợi dứa ECOSOI]. Chúng tôi không chỉ nhìn vào nguồn gốc tự nhiên.Chúng tôi không chỉ tập trung vào nguồn gốc tự nhiên mà còn chú trọng vào tính ứng dụng kỹ thuật cao, hiệu suất sợi dệt thoi/dệt kim và tính minh bạch tuyệt đối của chuỗi cung ứng nhằm tạo ra giá trị dài hạn cho doanh nghiệp.

Kênh thông tin chính thức của chúng tôi:

• Website: ECOSOI Official Website
• Facebook: ECOSOI Facebook Page