MỘT CHIẾC ÁO HẾT VÒNG ĐỜI CÓ THỂ TRỞ THÀNH GÌ?

Một chiếc áo cũ không nhất thiết phải trở thành rác thải. Khi không còn phù hợp để mặc, áo vẫn có thể được sửa chữa, trao đổi hoặc biến thành sản phẩm khác. Trong một số trường hợp, vải còn có thể được tái chế thành nguyên liệu mới.

Tuy nhiên, tái chế quần áo cũ không đơn giản là biến mọi loại vải thành quần áo mới. Kết quả phụ thuộc vào tình trạng sản phẩm, thành phần sợi và công nghệ xử lý. Vậy một chiếc áo hết vòng đời có thể đi đâu tiếp theo?

Tái chế quần áo cũ: Có những hướng xử lý nào?

Trước khi bỏ một chiếc áo, hãy kiểm tra xem nó còn sử dụng được hay không. Mỗi tình trạng sẽ phù hợp với một hướng xử lý khác nhau.

Sửa chữa để tiếp tục sử dụng

Nếu áo chỉ bị bung đường may, đứt cúc hoặc rách nhẹ, bạn có thể sửa chữa để tiếp tục sử dụng. Cách này giúp kéo dài thời gian sử dụng mà không cần tạo ra sản phẩm mới.

Ngay cả khi không còn hợp mốt, áo vẫn có thể được điều chỉnh. Bạn có thể thay cúc, cắt ngắn hoặc sửa phom để phù hợp hơn với nhu cầu.

Trao đổi, quyên góp hoặc bán lại

Nếu áo còn sạch, nguyên vẹn và sử dụng tốt, bạn có thể chuyển nó cho người khác. Bán đồ cũ, trao đổi quần áo hoặc quyên góp đều giúp sản phẩm tiếp tục được sử dụng.

Theo Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA), tái sử dụng được ưu tiên hơn tái chế trong hệ thống quản lý dệt may. Sản phẩm được giữ lại để sử dụng thay vì phải xử lý thành nguyên liệu mới.

Tuy nhiên, quyên góp chỉ có ý nghĩa khi quần áo đáp ứng nhu cầu thực tế. Đồ rách nặng, ẩm mốc hoặc không còn khả năng sử dụng cần được phân loại riêng.

Nếu không thể mặc lại, chiếc áo có thể trở thành gì?

Khi quần áo không còn phù hợp để mặc, vẫn có những hướng xử lý khác. Tuy nhiên, không phải phương án nào cũng áp dụng được cho mọi chất liệu.

Biến vải cũ thành sản phẩm mới

Vải còn đủ tốt có thể được tận dụng để làm túi nhỏ, khăn lau, đồ trang trí hoặc phụ kiện. Cách này giúp tái sử dụng vật liệu mà không cần phân rã thành sợi.

Ngoài ra, những mảnh vải có màu sắc hoặc kết cấu phù hợp có thể được ghép thành sản phẩm mới. Trong thiết kế, cách làm này thường được gọi là upcycling — tái tạo vật liệu đã qua sử dụng thành sản phẩm có giá trị sử dụng mới.

Dù vậy, cần cân nhắc độ bền, vệ sinh và công năng của sản phẩm. Không phải loại vải cũ nào cũng phù hợp để làm vật dụng tiếp xúc với da hoặc sử dụng lâu dài.

Tái chế thành vật liệu cho sản phẩm khác

Nếu không còn phù hợp để may mặc, một số loại vải có thể được xử lý thành vật liệu cách nhiệt, lớp đệm hoặc sản phẩm công nghiệp khác.

Đây là hình thức tái chế tạo ra sản phẩm có công năng khác. Quá trình này giúp tận dụng vật liệu, nhưng không đồng nghĩa với việc sợi được quay trở lại ngành may mặc.

Theo Ủy ban châu Âu, một phần hoạt động tái chế dệt may vẫn tạo ra sản phẩm có giá trị sử dụng thấp hơn vật liệu ban đầu. Vì vậy, cần phân biệt tái chế thành sản phẩm khác với tái chế sợi để sản xuất vải mới.

Tái chế sợi để sản xuất vật liệu dệt may mới

Đây là hướng được quan tâm trong mô hình thời trang tuần hoàn. Thay vì chỉ sử dụng nguyên liệu mới, nhà sản xuất có thể thu hồi sợi từ sản phẩm dệt may đã qua sử dụng. Những sợi này có thể trở thành nguyên liệu cho sản phẩm tiếp theo.

Tuy nhiên, quy trình này vẫn gặp nhiều thách thức. Vải pha cotton, polyester và elastane thường khó xử lý hơn vải có thành phần đơn giản. Khóa kéo, cúc, lớp phủ và thuốc nhuộm cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình phân loại, tái chế.

Theo Ủy ban châu Âu, trên toàn cầu, tỷ lệ vật liệu quần áo được tái chế thành quần áo mới hiện chỉ khoảng 1%. Con số này cho thấy tái chế sợi thành sợi mới vẫn là một thách thức lớn, dù công nghệ đang tiếp tục phát triển.

Vì sao không phải chiếc áo nào cũng tái chế được?

Khả năng tái chế phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trước hết là thành phần sợi. Vải có thành phần đơn giản thường dễ xác định hướng xử lý hơn vải pha nhiều loại sợi.

Cấu trúc vải, phụ liệu và tình trạng sản phẩm cũng rất quan trọng. Áo có nhiều lớp vật liệu hoặc lớp phủ có thể cần thêm công đoạn tách riêng.

Ngoài ra, hạ tầng thu gom và công nghệ xử lý cũng quyết định kết quả. Một loại vải có thể tái chế về mặt kỹ thuật chưa chắc đã được xử lý tại nơi tiếp nhận.

Do đó, không nên mặc định rằng mọi quần áo bỏ vào điểm thu gom đều sẽ được tái chế thành quần áo mới. Phân loại đúng và tìm hiểu đơn vị tiếp nhận là những bước cần thiết.

Vật liệu mới có vai trò gì trong thời trang tuần hoàn?

Tái chế quần áo cũ là một phần của thời trang tuần hoàn. Tuy nhiên, giảm lãng phí không chỉ bắt đầu khi sản phẩm trở thành rác thải. Quá trình này còn liên quan đến cách lựa chọn nguyên liệu và thiết kế ngay từ đầu.

Ví dụ, sợi dứa của Ecosoi được chiết xuất từ lá dứa, một phụ phẩm nông nghiệp. Nguồn nguyên liệu này mở ra hướng tận dụng tài nguyên bên cạnh các nguồn sợi truyền thống. Bạn có thể tìm hiểu thêm về sợi dứa và các sản phẩm từ sợi dứa của Ecosoi.

Dù vậy, sử dụng nguyên liệu từ phụ phẩm không tự động khiến sản phẩm cuối cùng có thể tái chế. Khả năng xử lý còn phụ thuộc vào thành phần pha trộn, thuốc nhuộm, lớp hoàn tất và hệ thống thu gom sau sử dụng.

Với doanh nghiệp thời trang, điều này cho thấy cần xem xét toàn bộ vòng đời sản phẩm. Vật liệu, độ bền, khả năng sửa chữa và phương án xử lý cuối vòng đời cần được cân nhắc cùng nhau.

Bạn nên làm gì với một chiếc áo không còn sử dụng?

Trước khi bỏ áo, hãy kiểm tra tình trạng thực tế của sản phẩm.

• Áo còn tốt: Tiếp tục sử dụng, trao đổi, bán lại hoặc quyên góp.
• Áo có thể sửa: Vá, thay phụ liệu hoặc điều chỉnh kiểu dáng.
• Áo không còn phù hợp để mặc: Cân nhắc tận dụng vải hoặc tìm điểm thu gom có hướng dẫn rõ ràng.
• Áo cần xử lý chuyên biệt: Kiểm tra thành phần và hỏi đơn vị tiếp nhận trước khi chuyển giao.

Quan trọng hơn, hãy hạn chế mua những món đồ không có nhu cầu sử dụng rõ ràng. Một chiếc áo được mặc lâu hơn có thể giúp giảm nhu cầu thay thế sớm.

Một chiếc áo hết vòng đời có thể bắt đầu một vòng đời khác

Một chiếc áo cũ có thể tiếp tục được mặc, trở thành sản phẩm khác hoặc được xử lý để thu hồi vật liệu. Tuy nhiên, không phải con đường nào cũng phù hợp với mọi loại vải.

Vì vậy, ưu tiên sử dụng lâu hơn, sửa chữa và tái sử dụng trước khi tái chế là cách tiếp cận thực tế. Doanh nghiệp cũng cần quan tâm đến khả năng thu gom và xử lý ngay từ khâu thiết kế sản phẩm.

Thời trang tuần hoàn không chỉ là tìm cách xử lý quần áo sau khi bỏ đi. Đó còn là cách sử dụng tài nguyên hợp lý hơn, nhằm giảm lãng phí trong suốt vòng đời sản phẩm.