MUA ÍT QUẦN ÁO CÓ THỰC SỰ TỐT HƠN CHO MÔI TRƯỜNG?

Mua ít quần áo thường được xem là một cách sống xanh. Nhưng liệu số lượng quần áo có quyết định tác động đến môi trường?

Hãy thử so sánh hai trường hợp. Một người mua ít nhưng thường xuyên phải thay đồ vì quần áo nhanh hỏng. Người khác chỉ mua khi cần và sử dụng mỗi món đồ trong thời gian dài. Chỉ nhìn vào số lần mua, chúng ta chưa thể kết luận trường hợp nào tốt hơn.

Điều quan trọng không chỉ là mua bao nhiêu. Đó còn là lý do mua, thời gian sử dụng và cách xử lý quần áo sau khi không còn cần thiết. Đây cũng là cách tiếp cận thực tế hơn khi nói về thời trang bền vững.

Vì sao mua ít quần áo có thể giảm tác động môi trường?

Để trở thành một sản phẩm hoàn chỉnh, quần áo phải trải qua nhiều công đoạn. Các bước này có thể gồm sản xuất nguyên liệu, kéo sợi, dệt vải, nhuộm, may và vận chuyển. Mỗi công đoạn đều có thể tiêu tốn tài nguyên và gây tác động đến môi trường.

Theo Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA), cần xem xét tác động của hàng dệt may trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Quá trình này bắt đầu từ khâu thiết kế và sản xuất. Nó tiếp tục qua giai đoạn sử dụng và xử lý sau khi thải bỏ.

Vì vậy, mua một món đồ không cần thiết có thể góp phần tạo thêm nhu cầu sản xuất. Điều này kéo theo việc sử dụng thêm nguyên liệu và tài nguyên. Nếu lặp lại thường xuyên, nhiều món đồ có thể được mua dù chưa thực sự cần.

Tuy nhiên, mua ít không đồng nghĩa với việc tác động môi trường sẽ giảm theo một tỷ lệ cố định. Kết quả còn phụ thuộc vào sản phẩm, quy trình sản xuất và cách sử dụng.

Mua ít hơn không có nghĩa phải hạn chế mọi nhu cầu

Mua quần áo mới không mặc nhiên là hành vi thiếu trách nhiệm. Chúng ta có thể cần thay đồ khi quần áo cũ không còn vừa vặn. Một số món đồ cũng không còn phù hợp với công việc hoặc nhu cầu sinh hoạt.

Vấn đề nằm ở những lần mua không xuất phát từ nhu cầu rõ ràng. Một chiếc áo được mua theo cảm hứng có thể nhanh chóng bị bỏ quên trong tủ.

Trước khi mua, hãy tự hỏi ba điều:

• Mình có thực sự cần món đồ này không?
• Mình có thể mặc nó thường xuyên không?
• Nó có phù hợp với nhu cầu và điều kiện bảo quản của mình không?

Những câu hỏi này không nhằm khiến việc mua sắm trở nên khắt khe. Chúng giúp bạn cân nhắc kỹ hơn trước khi bổ sung một món đồ mới.

Một chiếc áo bền có chắc tốt hơn cho môi trường?

Độ bền là yếu tố đáng quan tâm. Quần áo ít hỏng có thể được sử dụng lâu hơn. Khi sản phẩm đáp ứng tốt nhu cầu trong thời gian dài, người dùng cũng có thể giảm nhu cầu thay thế.

Tuy nhiên, độ bền không phải tiêu chí duy nhất. Một chiếc áo bền nhưng không phù hợp với người mặc vẫn có thể bị bỏ quên. Sản phẩm có cấu trúc phức tạp cũng có thể khó sửa chữa hoặc tái chế.

Vì vậy, độ bền chỉ có ý nghĩa khi đi cùng khả năng sử dụng thực tế. Người mua nên xem xét chất lượng, độ vừa vặn, công năng và cách bảo quản.

Làm thế nào để chọn quần áo có giá trị sử dụng lâu dài?

Trước tiên, hãy chọn sản phẩm phù hợp với mục đích sử dụng. Một chiếc áo thường xuyên được mặc có thể hữu ích hơn món đồ chỉ phù hợp với một dịp hiếm gặp.

Tiếp theo, hãy kiểm tra những yếu tố có thể quan sát. Bạn có thể xem đường may, các vị trí dễ chịu lực và hướng dẫn giặt. Với sản phẩm cần bảo quản đặc biệt, hãy cân nhắc liệu mình có thể đáp ứng những yêu cầu đó không.

Sau khi mua, hãy giặt theo hướng dẫn để hạn chế hư hỏng. Bạn cũng có thể sửa những lỗi nhỏ như bung đường may hoặc rơi cúc. Khi không còn cần một món đồ, hãy cân nhắc cho tặng hoặc bán lại.

Tuy nhiên, tái sử dụng và tái chế là hai việc khác nhau. Quần áo được thu gom chưa chắc sẽ trở thành sợi mới. Khả năng tái chế còn phụ thuộc vào thành phần, cấu trúc sản phẩm và công nghệ xử lý hiện có.

Chất liệu tự nhiên có luôn là lựa chọn tốt hơn?

Nhiều người chú ý đến chất liệu tự nhiên khi tìm quần áo thân thiện với môi trường. Đây là một yếu tố đáng xem xét. Tuy nhiên, nguồn gốc tự nhiên không tự động đồng nghĩa với tác động môi trường thấp.

Mỗi loại sợi có đặc điểm và yêu cầu sản xuất riêng. Tác động còn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, quá trình xử lý, nhuộm và hoàn thiện vải. Tuổi thọ của sản phẩm cũng cần được tính đến.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào tên gọi để kết luận loại vải nào tốt hơn trong mọi trường hợp.

Vải pha cũng cần được đánh giá theo mục đích sử dụng. Việc kết hợp nhiều loại sợi có thể đáp ứng yêu cầu về độ co giãn hoặc cảm giác khi mặc. Tuy nhiên, sự pha trộn này có thể khiến việc phân loại và tái chế phức tạp hơn.

Nếu thông tin trên nhãn chưa đầy đủ, nên đánh giá thế nào?

Người tiêu dùng có thể bắt đầu từ bốn yếu tố:

• Thành phần: Sản phẩm gồm những loại sợi nào? Tỷ lệ từng loại là bao nhiêu?
• Chất lượng: Chất liệu có phù hợp với mục đích sử dụng không?
• Thông tin môi trường: Thương hiệu có giải thích rõ các tuyên bố của mình không?
• Cuối vòng đời: Sản phẩm có thể được sửa chữa, tái sử dụng hoặc xử lý bằng cách nào?

Không phải sản phẩm nào cũng có đủ dữ liệu để trả lời tất cả câu hỏi trên. Khi thông tin còn thiếu, người mua nên ghi nhận giới hạn đó. Không nên mặc định một món đồ có nhãn “xanh” sẽ tốt hơn.

Chứng nhận cũng cần được hiểu đúng phạm vi. Chứng nhận về nguyên liệu không nhất thiết chứng minh toàn bộ vòng đời sản phẩm có tác động thấp.

Doanh nghiệp thời trang cần thay đổi từ khâu lựa chọn nguyên liệu

Trách nhiệm giảm lãng phí không chỉ thuộc về người tiêu dùng. Doanh nghiệp cũng có thể tác động từ khâu thiết kế, chọn chất liệu đến sản xuất và cung cấp thông tin.

Với thương hiệu thời trang, việc phát triển sản phẩm nên bắt đầu từ nhu cầu sử dụng. Chất liệu cần đáp ứng yêu cầu về công năng, chất lượng và chi phí. Đồng thời, doanh nghiệp cần có cơ sở rõ ràng cho các tuyên bố về môi trường.

Đối với bộ phận thu mua và nhà máy, có thể bắt đầu bằng những câu hỏi cụ thể:

• Thành phần và thông số kỹ thuật của nguyên liệu có rõ ràng không?
• Chất liệu có phù hợp với sản phẩm cuối cùng không?
• Nhà cung cấp có thể cung cấp mẫu thử và tài liệu kỹ thuật không?
• Chất lượng giữa các lô hàng có đáp ứng yêu cầu sản xuất không?
• Năng lực cung ứng có phù hợp với kế hoạch đặt hàng không?

Đặc biệt, doanh nghiệp xuất khẩu cần phân biệt giữa thông điệp tiếp thị và bằng chứng có thể kiểm tra. Nếu muốn đưa ra tuyên bố về môi trường, doanh nghiệp cần xác định rõ cơ sở của tuyên bố đó.

Một nguyên liệu mới chỉ phù hợp khi đáp ứng yêu cầu sản phẩm và có thông tin đủ rõ để đánh giá. Tên gọi “tự nhiên” hay “bền vững” không thể thay thế bước kiểm tra này.

Sợi dứa có phải một lựa chọn đáng cân nhắc?

Sợi dứa được phát triển từ lá dứa, phần nguyên liệu phụ phát sinh trong quá trình trồng và thu hoạch quả. Việc khai thác nguồn nguyên liệu này mở ra một hướng sử dụng khác cho phụ phẩm nông nghiệp.

Tại Việt Nam, Ecosoi phát triển các sản phẩm xơ, sợi và vải từ lá dứa. Bạn có thể tham khảo danh mục sợi dứa của Ecosoi hoặc tìm hiểu các dòng vải sợi dứa.

Tuy nhiên, cần phân biệt tiềm năng của nguyên liệu với tác động thực tế của sản phẩm. Việc tận dụng lá dứa không tự động chứng minh vải thành phẩm có tác động môi trường thấp hơn mọi loại vải khác.

Để đánh giá vải sợi dứa, doanh nghiệp cần xem xét tỷ lệ thành phần và quy trình xử lý. Đặc tính sử dụng, độ bền và phương án xử lý cuối vòng đời cũng rất quan trọng. Với vải pha, cần tính đến cả những thành phần còn lại.

Nếu đang phát triển sản phẩm mới, doanh nghiệp có thể trao đổi với Ecosoi về thông số kỹ thuật, mẫu thử và khả năng cung ứng. Thử nghiệm trên ứng dụng cụ thể sẽ giúp xác định chất liệu có phù hợp không trước khi sản xuất số lượng lớn.

Mua ít quần áo là chưa đủ, quan trọng là sử dụng có trách nhiệm

Mua ít quần áo có thể giúp hạn chế những sản phẩm không cần thiết. Nhưng nếu chỉ tập trung vào số lượng, chúng ta sẽ bỏ qua độ bền, tần suất sử dụng và cách xử lý quần áo sau khi thải bỏ.

Với người tiêu dùng, hãy cân nhắc nhu cầu trước khi mua. Đồng thời, tận dụng tốt những món đồ đang có. Với doanh nghiệp, hãy lựa chọn nguyên liệu dựa trên yêu cầu sản phẩm, thông tin có thể kiểm chứng và khả năng cung ứng thực tế.

Mục tiêu không đơn thuần là mua ít hơn, mà là giảm lãng phí và tăng giá trị sử dụng của mỗi món đồ. Đây là điểm khởi đầu thực tế để người tiêu dùng và ngành dệt may cùng hướng đến việc sử dụng tài nguyên có trách nhiệm hơn.